مختصری از تاریخچه صنعت برق کرمان

صنعت برق استان به فروردین ماه سال ۱۳۱۱ هجری شمسی بر می گردد که توسط مرحوم ابوالقاسم هرندی با نصب یک دستگاه مولد ۷۵  کیلوواتی که جریان مستقیم D.C تولید می کرد پایین تر از بازار عزیز واقع در خیابان شریعتی تأسیس گردید که تنها در ۵ ساعت اولیه شب روشنایی تعداد محدودی مشترک در شهر کرمان را تأمین می کرد.

در سال ۱۳۳۵ شرکت آب و برق کرمان برای فعالیت در زمینه آب و برق در استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان تشکیل شد که نتیجه آن خرید و نصب سه مولد دیزلی هر یک به ظرفیت ۲۰۰۰ کیلووات و یک مولد دیزلی ۱۰۰۰ کیلوواتی برای شهر کرمان بود. پس از ایجاد وزارت آب و برق و تشکیل شرکت های وابسته سرانجام شرکت برق منطقه ای جنوب شرق ایران در سال ۱۳۴۴ با منطقه عملیاتی استانهای کرمان، سیستان و بلوچستان، بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان با وسعت ۵/۲۶% خاک کشور تشکیل شد که در پایان این سال ظرفیت اسمی نصب شده ۷۵۳۹ کیلووات، تعداد مشترکین ۱۸۳۹۰ مشترک و طول خطوط فشار ضعیف احداث شده ۲۱۶ کیلومتر بوده است.

در سال ۱۳۴۶ تعداد محدودی مولد دیزلی با قدرت اسمی ۱۱۴۱۴ کیلووات و ۴۳ دستگاه ترانسفورماتور و ۹/۲۲۹ کیلومتر شبکه فشار قوی و ۵/۴۰۲ کیلومتر شبکه فشار ضعیف با حداکثر بار ۷۹۳۰ کیلووات انرژی برق ۲۲۵۶۷ مشترک را فراهم می نمود. با انتزاع استان هرمزگان در سال ۱۳۵۱ شرکت برق منطقه ای جنوبشرق به استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان محدود شد. در سال ۱۳۵۷ همزمان با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی تأسیسات احداث شده عبارت بودند از: ۱۳۴۷ کیلومتر شبکه فشار ضعیف، ۱۴۴۵ کیلومتر شبکه فشار متوسط، ۱۰۱۱ دستگاه ترانسفورماتور توزیع که نیاز برق ۱۰۷۶۹۵ مشترک و ۱۷۳ روستا را پیک بار ۵۹ مگاوات تأمین می کردند. سرانجام در سال ۱۳۶۰ با ایجاد دو شرکت برق منطقه ای کرمان و سیستان و بلوچستان پرونده شرکت برق منطقه ای جنوبشرق ایران بسته شد و شرکت های جدید یاد شده مدیریت برق را در این مناطق بر عهده گرفتند و بدین ترتیب فعالیت های شرکت برق منطقه ای کرمان منحصراً در استان کرمان بود.

با افزایش تقاضا و مشترک، کارکنان شرکت برق منطقه ای با همت و تلاش شبانه روزی خود در جهت کاهش کمبود ها سعی فراوان مبذول داشته بطوری که تأسیسات احداث شده در ابتدای برنامه اول جمهوری اسلامی ایران به ۶۴۲۱ کیلومتر شبکه فشار ضعیف، ۸۴۴۶ کیلومتر شبکه فشار متوسط و ۶۴۶۶ دستگاه پست ترانسفورماتور توزیع رسید که این مقدار تأسیسات همراه با یک پست ۴۰۰ کیلوولت، ۳ پست ۲۳۰ کیلوولت، ۲۰ پست ۱۳۲ کیلوولت و ۱ پست ۶۳ کیلوولت پاسخگوی نیاز برق ۳۴۵۳۷۵ مشترک و ۱۷۶۹ روستا با پیک بار ۳۶۳ مگاوات بود. به منظور ارائه خدمات بهتر و بیشتر به امور مشترکین و متقاضیان در سال ۱۳۷۱ شرکت توزیع نیروی برق استان راه اندازی شد.

 با توجه به پهناور بودن استان و پراکندگی جمعیت و رشد و توسعه صنعت و کشاورزی و با هدف خدمات مطلوبتر و سریعتر و کسب رضایت مردم از خدمات و عملکرد صنعت برق استان در اواخر سال ۱۳۸۰ شرکت توزیع نیروی برق استان کرمان به دو شرکت توزیع نیروی برق شمال استان شامل شهرستان ها و بخش های (کرمان، رفسنجان، ماهان، گلباف، شهداد، زرند، شهربابک، راور، راین، چترود، باغین) و شرکت توزیع نیروی برق جنوب استان کرمان شامل شهرستان ها و بخش های (جیرفت، بم، ریگان، فهرج،سیرجان، بافت، کهنوج، بردسیر، قلعه گنج، منوجان، رودبار جنوب، عنبرآباد)تقسیم گردید. این شرکت ها نیز سرانجام بر اساس قانون استقلال شرکت های توزیع برق در مهرماه ۱۳۸۶ از برق منطقه ای منفک شدند و کلیه امور مربوط به مشترکین، متقاضیان، برق رسانی روستایی و تأمین برق موتور پمپ های کشاورزی به آنها واگذار گردید.

نابرین فعالیتهای برق منطقه ای منحصر به احداث تأسیسات انتقال و فوق توزیع گردید و طبق بیانه مأموریت شرکتی است دولتی و خدماتی که بعنوان کارگزار شرکت توانیر وظیفه نظارت بر تولید نیروگاههای تحت پوشش و مدیریت مؤثر انتقال انرژی الکتریکی را از مراکز تولید و یا از شبکه برق سراسری به شرکت های توزیع نیروی برق و مشترکین خاص و یا به شبکه برق سراسری در محدوده جغرافیایی تعیین شده و بر طبق قوانین وزارت نیرو به منزله مهمترین وظایف جاری عهده دار می باشد.

در بخش تولید هم اکنون نیروگاه های ذیل در حال فعالیت هستند:

۱ –  نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان با ۸ واحد گازی ۱۵۹ مگاواتی و ۴ واحد بخار که ظرفیت هر واحد ۱۶۰ مگاوات می باشد.

۲ –  نیروگاه حرارتی زرند با ۲ واحد ۳۰ مگاواتی

۳ –  هفت نیروگاه دیزلی فعال با ظرفیت ۳۱ مگاوات در برخی شهرستانهای استان (در صورت ضرورت به مدار می آیند)

۴ –  نیروگاه ۵۰ مگاواتی کهنوج

۵ –  نیروگاه برق آبی با ۲ واحد ۱۵ مگاواتی سد جیرفت (در صورتیکه آب سد به میزان بیش از ۶۰ میلیون متر مکعب برسد فعال می شود) .

با توجه به اینکه استان کرمان بعنوان پهناورترین استان کشور در حال توسعه صنعتی و کشاورزی است و بخش کشاورزی آن بیشترین مصرف برق را به میزان ۴۲% به خود اختصاص داده و تعداد این مشترکین رو به افزایش است  لذا تأمین برق مطمئن و پایدار جهت متقاضیان صنعتی – کشاورزی و غیره در استان جزء اهداف آرمانی شرکت برق منطقه ای کرمان است. بر این اساس احداث ۲ نیروگاه ۱۰۰۰ مگاواتی دیگر به طریق B.O.O (سرمایه گذاری بخش خصوصی) در شهرستانهای کهنوج و سیرجان و توسعه  و احداث پروژه های انتقال و فوق توزیع را سر لوحه برنامه های خود قرار داده که عملیات اجرایی این پروژه ها آغاز و بعضاً نیز افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفته اند.